Park

Geboren als het vierde vosje in ‘Het
Vossennest’ aan de Bilderdijkstraat verhuisde baby Ceesje in het voorjaar van
1935 naar een der randwegen de Hatertscheveldweg nr.504 (nu Muntweg..) van het
toekomstige ‘Goffertpark’ ten zuidwesten van de Keizer Karelstad
Nijmegen.

De jaren ’30 zijn in Nederland (ook
elders…) bekend als de ‘crisisjaren’, armoede was troef, werk was er niet of
nauwelijks en om mensen toch een bescheiden inkomen te geven creëerde men zgn.
“Werkverschaffingsprojecten”. In het jaar 1934 steeg in Nederland de
werkloosheid tot bijna 30 %.

In 1932 vroeg de Burgervader van Nijmegen
Joseph Steinweg aan de toenmalige minister van Sociale Zaken Jan Rudolph
Slotemaker de Bruïne financiële steun om aan de rand van de stad een park als
‘werkverschaffingsproject’ aan te leggen. In 1934 ging men akkoord met het
ontwerp ‘Parkplan’ van de heren J.H. Schmidt en D. Monshouwer. In 1935
startte men met de aanleg. Twee doorgangswegen in het park zijn vernoemd naar de
heren Steinweg en Slotenmaker de Bruïne; resp. de Steinweglaan en Slotenmaker de
Bruïneweg.

Omdat dit een mogelijkheid tot ‘betaalde
arbeid’ was mochten er geen machines worden gebruikt, alles diende met handwerk
te geschieden. Met de schop, houten kruiwagen, lorries, bloed, zweet en tranen
werd in vier jaar een prachtig stuk natuur aangelegd voor de inwoners van de
oudste stad van Nederland.

Op een groot aantal plaatsen in
Nederland bedacht men zulk overheidsprojecten o.a.: Het Zuiderpark in Den Haag,
Kanalisatie van de Maas, Het Twente Kanaal, Het Kralingse Bos in Rotterdam,
Stadspark Sittard, Openluchttheater in Ede, Openluchttheater in Soest en in 1939
het kamp “Westerbork” bij Hooghalen in Drenthe voor de in
doodsnoodverkerende Joden uit Duitsland (in de Tweede Wereldoorlog diende Kamp
Westerbork als doorgangskamp voor de Nederlandse Joden….!) dit alles t.b.v.
werkgelegenheid voor werkloze kostwinners van vaak grote gezinnen met gemiddeld
5 á 6 kinderen of meer.

Foto: Monument in
Westerbork

In de werkverschaffing kregen de werklozen
geen echte baan aangeboden, maar werden door de overheid verplicht om in grote
werkploegen ongeschoold werk uit te voeren. De werkverschaffing was niet
onomstreden: in socialistische kringen werd dit als een vorm van uitbuiting
beschouwd. Het werk was zwaar, de omstandigheden erbarmelijk, en het loon was
maar net genoeg om met een gezin rond te komen. In 1939 verdiende iemand in de
werkverschaffing tussen de F14.50 tot F19.- per week. Opzettelijk stuurde de
regering de werklozen naar grote projecten ver weg, zodat de meeste daar wel
moesten overnachten. Alleen zaterdagavond en zondag konden zij thuis zijn. In
1936 stelde minister Marcus Slingenberg een roulerings-systeem in, waarbij
werklozen afwisselend steun kregen en in de werkverschaffing konden
werken.

Ook het ‘Goffertpark’ was zo een project.
Het kreeg een oppervlakte van 65 ha en kwam gereed in 1939, één jaar voor het
uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De officiële opening vond plaats op
zaterdag 08 juli 1939 in het ‘Goffertstadion’ door H.K.H. Prins
Bernhard.

In 1952 werd het Goffertpark uitgebreid
met Het Goffertbad. (3.5 ha). Ook werd het stuk grond ‘Heydepark’ met een
oppervlakte van 15 ha – waaronder het landhuis Heydepark uit 1845 – aan
het park toegevoegd. Het landhuis staat vermeld op de gemeentelijke
monumentenlijst. Er zijn ter plekke opgravingen gedaan, men vond er urnen uit de
Romeinse tijd.
In onze kindertijd mochten we in de omgeving van het landhuis
tamme kastanjes rapen.

Landhuis ‘Heydepark’

De “heerenbehuizing” op het eind van de
Heideparkseweg werd omstreeks 1845 gebouwd in opdracht van P.M.E.
Gevers-Deynoot, wethouder in den Haag.
Hij gaf zijn zomerverblijf de
toepasselijke naam “Heydepark”. De omgeving was in die dagen nog een wildernis
van hei, woeste grond en hier en daar wat akkers en dennenbos. Voor
Gevers-Deynoot de perfecte ambiance, want hij schilderde graag landschappen. De
boerenhoeve die er al stond, verpachtte hij.

Het landhuis “Heydepark”
werd als dubbel woonhuis gebouwd. Het achterhuis deed dienst als woonruimte voor
het personeel dat Gevers-Deynoot zomers uit den Haag meebracht. Het eigenlijke
herenhuis ligt vooraan en heeft een pronk-voorgevel. Het lijkt of de verdieping
over de volle breedte van het pand loopt maar achter de gevel verbergt zich een
alledaags schuin dak. “Heydepark” werd na de dood van Gevers-Deynoot in 1860
eigendom van de zeepfabrikant Theodoor Dobbelmann.
Dit landgoed was het
eerste uit een hele reeks. In 1878 volgde de Winckelsteegh en één jaar later De
Hulsen, waarmee deze fabrikant een van de grootste bezitters van landgoederen in
het Rijk van Nijmegen werd.

“Heydepark” heeft zeldzaamheidswaarde
gekregen doordat de jeugdige Nijmeegse cineast Joris Ivens (1898-1989) op
dertien jarige leeftijd in 1912 het landgoed als decor gebruikte voor zijn
eerste film “De Wigwam”. Vader C.A.P. Ivens was goed bevrind met de Dobbelmanns,
vandaar. “De broeders van Maastricht” kochten in 1919 het buitengoed en nadat
hun broederhuis St Joseph aan het Kelfensbosch in 1944 kapotgeschoten was
verbleven zij enige tijd op het “Heydepark”. Het landgoed is inmiddels eigendom
van de gemeente Nijmegen, het werd na de tweede wereldoorlog toegevoegd aan het
in 1939 geopende stadpark De Goffert (Overgenomen
uit “Heydepark – Nijmegen”
)

Binnen deze uitbreiding van het
Goffertpark bevind zich het Goffertbos en het
Speelveldje.

In de nabijheid van het landhuis ligt het
Militaire Ereveld Jonkerbos” waar gesneuvelden militairen uit de Tweede
Wereldoorlog hun laatste rustplaats hebben.

Militaire Ereveld
Jonkerbos

* Het Goffertpark heeft een oppervlakte
van circa 83 hectare.

Affiche bij opening op 08 juli
1939     -     Eerste festiviteiten in Goffertpark     -     Openings-speldje in
1939

Goffertpark na de opening in 1939 -
1
Rosarium met vijver, Zandbak (is witte vlek…!), Schuilkoepel, Vogelvijver
met de twee blokhutten, Halve Maan, Bruggetje met de vijver en het
Openluchttheater. Linksboven het Stadion met Theehuisje, ervoor loopt
horizontaal de Steinweglaan. Verder de twee oorspronkelijke Pijnboombossen op de
Grote Speelweide.
Voorgrond is de Slotemaker de Bruïneweg, eindigend in een
V-vorm, komt uit op de Muntweg.
De zijweg naar links is de Goffertweg. Op het
grasveld linksonder werd in 1952 het Goffertbad gebouwd.

Het Stadion na de opening in 1939 -
2
Links de tweede Schuilkoepel. Rechtsonder het ”Theehuisje” met de stoeltjes
en tafeltjes.
De zwarte vlek, direct onder het Theehuisje, is het
Parkwachterhuisje

Aanleg van het Goffertstadion in de
jaren 1935 – 1939 in bloed, zweet en tranen.

Op bovenstaande luchtfoto uit 1939 is
de Hazenkampseweg duidelijk zichtbaar, lopend van links naar rechts. Rechts
boven de verdwenen schuilkoepel..! De Speeltuin en Spartelvijver met huisje
langs de Goffertweg….? Wat is de grote driehoekige witte vlek langs de
Slotemaker de Bruïneweg ..?

Goffertboerderij na de opening in
1939.

(toegevoegde foto 06-07-08) Opname
tijdens de opening in 1939 van de Goffert. Aankomst van Prins Bernhard bij het
Stadion. Met de ketting om zien we burgemeester Steinweg.

(rectificatie 06-07-08)
“Mogelijk zijn deze opnamen gemaakt
tijdens een der vlaggenparade’s voorafgaand aan de Vierdaagse….”  De
burgemeester is volgens de heer Ton Leenders in zijn reactie nr. 4 op het
Goffertparkverhaal de heer Hustinx. Dat lijkt mij zo te zien nu
ook.

Ingeval de aanleg van Het
Goffertpark
een aanvang nam in het jaar 1935 en voltooid in 1939 heb ik van
de bouw geen noemenswaardige herinneringen.
Was
ik te jong voor.
Het park was ons overbuur:
vanuit de tussenwoning (een blok van vier) was het de toen
“Hatertscheveldwegweg” recht oversteken om er via het ‘Konijnenpad’ zo in
te lopen. We waren bevoorrecht om dit prachtig stukje natuur van zeer nabij te
beleven. Helaas heeft dit zelfde Konijnenpad binnen ons gezin eind jaren ’40 ook
verdriet gebracht middels een zeer pijnlijke gebeurtenis.

Foto: Onze tussenwoning met nr. 504 met
wit ’puntdakkapel’. Foto 2008.

Op 20 juni 2001 bracht ik weer eens een
bezoekje aan de hoog bejaarde bovenmeester W.A. van Steen aan de van Spaenstraat
nr.1 in Nijmegen. Tijdens dit bezoek kwam ook het Goffertpark ter sprake.
Meester van Steen, trouwe supporter van de voetbalclub N.E.C, sprak met tranen
in zijn oude ogen zijn zorg uit over de toekomst van het eens zo prachtig
aangelegde park. “De vernielingen die er vandaag de dag plaats hebben zijn ten
hemelschreiend en de gemeente laat dit wegkijkend zo maar gebeuren”, aldus
meester van Steen (89) in het jaar 2001. Na afscheid te hebben genomen van mijn
dierbare bovenmeester van de Sint Jansschool kwam ik op het idee om na ruim
veertig jaar zelf poolshoogte te nemen hoe de vlag er bij hing in het park waar
ik mijn kinderjaren beleefde.

Ik parkeerde mijn auto bij de
‘Goffertboerderij’. In het jaar 1668 werd de oorspronkelijke boerenhoeve voor
het eerst genoemd met als bewoner de wat grof gebouwde Jan Derkse, met als
nickname ‘Den Goffert’. Door de aanleg van het park moest de hoeve verdwijnen.
Ervoor in de plaats kwam de ‘Goffertboerderij’ gelegen aan de Goffertweg.
Het is daar gezellig, men kan er party’s en feestjes houden en heerlijk eten!
Tennissen kan men er ook: naast de boerderij liggen een aantal
Gravelltennisbanen. Aan de kinderen is ook gedacht: Vanaf de Goffertboerderij
vertrekt ‘n boemeltreintje voor rondjes om de Kinderboerderij.

* Het park erfde door de loop der
geschiedenis de naam ‘Goffertpark’.

Goffertboerderij na de opening in
1939  -  Boerenhoeve van Jan Derkse in 1934, Het jaar mijner
geboorte….

Ik startte mijn wandeling door het park bij
het Het Rosarium. Men kan het Rosarium vanuit twee zijden binnen gaan. Ik koos
voor de ingang – omhangen met een blauweregen wingerd (Wisteria) – vanaf de
‘Grote Speelweide’. Het Rosarium is in drie niveaus opgebouwd. Gedurende mijn
wandeling door het Rosarium met zijn trapjes, bankjes, verscholen zithoekjes,
grindwandelpaadjes, diverse bloem en rozen perken en de geïntegreerde grote
vijver met goudvisjes en waterlelies, kwam een herinnering bij me
boven….

Ingang Rosarium vanaf de Grote
Speelweide.

In mijn adolescenten periode kwam ik als
eerste in ons grote gezin in conflict met de Katholieke Kerk: meneer
pastoor/kapelaan, de Biecht (verlossing der zonden), ter Communie gaan en
verdere handelingen als belijdend katholiek zeiden mij weinig tot niets meer, ik
werd een afvallige. Het begon goed: Als baby gedoopt, als zesjarige de Eerste
Heilige Communie (toetreding tot Eucharistie = symbolisch Avondmaal), als twaalf
jarige de plechtige Communie (hernieuwde Doopbelofte), was koorknaap en
misdienaar, deed drie dagen ‘Retraîte’ (bezinnen op eigen geestelijk leven)
binnen een klooster in Venlo en bezocht elke zondagmorgen de H. Mis.
Ook de
vele bijbelverhalen boeide mij zeer zoals: De geboorte van Jezus van Nazareth in
de stad Bethlehem. Jozef, zoon van Jacob, welke door zijn jaloerse oudere broers
werd verraden en na als slaaf verkocht te zijn hij uiteindelijk onderkoning van
Egypte werd. De bruiloft van Kana in Galilea, waar Jezus zijn eerste wonder
verrichtte door water in wijn te doen veranderen.

Een herijking volgde na mijn
achttiende jaar. De handelingen aan de offertafel vóór in de kerk tijdens het
opdragen van de H. Mis zag ik op den duur als een toneelstukje voor één Heer en
een tweetal misdienaars en bij de Hoogmis met drie Heren – omhangen met
goudbrokaat kazuifels – met meerdere misdienaars. Ik begon het ‘verplichte
kerkbezoek’ op zondag te mijden en een beetje tegen mijn geweten in, met
spijbelen….!
Op afgemeten tijd vertrok ik vanuit ons huis op weg naar de
kerk. De dag ervoor sprak ik met een vriendje af dat ik hem zou ontmoeten in het
Rosarium. Om de tijdsduur ( ruim een uur…) van de H. Mis te overbruggen maakten
we een wandeling door het park. Wanneer de zware kerkklok ( in ’40-’45 gestolen
door de moffen..!) uit de toren van onze parochiekerk van de H. Antonius van
Padua in de verte de aankondiging deed voor de volgende mis keerde deze jongen
met een uitgestreken smoel huiswaarts. Een enkele keer liep ik tegen de lamp:
lieve mam vroeg mij wie er gepreekt had en waarover dan wel? Op den duur gaven
mijn ouders zich gewonnen, Ceesje was toch niet meer te redden.

Kerk van H. Antonius van Padua. 1909
-1910 is Rijksmonument

* Ik geloof in het bewust aanwezig zijn
op dee’z Aard, niet in een of ander hiernamaals of zo iets.
Mijn motto: “Je
krijgt de kans het hier voor je omgeving en jezelf te maken, aan het einde der
eigen tijden houdt het op en verdwijn je in een herinnering, voor zo lang die
duurt….?”

Tijdens mijn wandeling door het park op 11 april 2008
sprak ik in het Rosarium een ambtenaar van de gemeente Nijmegen. Op mijn vraag
aan de goeie man of dat er vandaag de dag ook parkwachters zijn die de ronde
doen in het park, antwoordde de ambtenaar breed lachend: “Een parkwachter…?,
laat me niet lachen, als die er zou zijn en de euvele moed had iets te berde te
brengen loopt hij grote kans dat ze de hem ter plekke overhoop steken!” En dan
te weten dat wij in de jaren ’50 de kans liepen een bekeuring op te lopen als je
maar even het gras betrad. De man merkte ook nog op: “Als ik vandaag dáár, in
dat perkje, nieuwe rozenstruiken plant, zijn deze over twee dagen
verdwenen!”

Het Rosarium is een uitgelezen romantisch plekje waar je
gezeten op een der bankjes tussen de rozenperken je geliefde de eerste en
mogelijk volgende kusjes geeft. Menige huwelijksaanzoek moet er gedaan zijn in
de loop der tijd en duizenden bruidsfoto’s gemaakt. Uit de rosariumvijver
snaaiden wij kwajongens ‘handmatig’ kleine goudvisjes, om ze vervolgens zwemmend
in een door handen gevormd kommetje gevuld met water in een ren naar een nabij
wonend vriendje te brengen om de beestjes daar in eigen vijver te water te
laten. Oh…., wat een schandalige daad, gelijk een diefachtige ekster! Het
Rosarium oogt als uit mijn jeugd, weinig tot niets veranderd, zelfs de De
bronzen kammende baadster
aan de rand van de vijver staat er nog. En dat in
deze tijd…!

Bronzen kammende baadster bij de
Rosariumvijver. Onder de bomen de schuilkoepel. Foto 2008.

De baadster    -    De baadster .
Foto 2008.

Terrassen bij het Rosarium met uitkijk
op de Grote Speelweide.
Uiterst rechts, in de verte, net zichtbaar achter
het boompje, de verdwenen ‘tweede schuilkoepel’ bij het stadion.

Passanten wandelend in het Rosarium met
zicht op de Schuilkoepel met rieten dak…!
Op de achtergrond de huizen aan de
Hatertscheveldweg. Helemaal links, achter rij lindebomen, ons
huis….!

Rosariumvijver.
Vanaf deze kant
snaaide wij kwajongens ‘handmatig’ de goudvisjes uit de vijver…!
De
Schuilkoepel is net zichtbaar tussen de twee middenbomen.

Doorkijkje in het Rosarium vanuit de Grote Speelweide. In de verte de
Schuilkoepel – De terrassen in Rosarium 2008

Doorkijkje in Rosarium richting Grote Speelweide 2008 – Rosarium
gezien van uit de Grote Speelweide 2008.

De Schuilkoepel, hier
ontdaan van het rieten dak…!
Rechts, bij de witte paal, de tweede ingang
naar het Rosarium.

Na het verlaten van het Rosarium begaf ik
me naar het volgende helaas wat verwaarloosde bouwwerk De Schuilkoepel. Op veel
plaatsen kun je dwars door het dak de hemel zien. In betere tijden was het
bedekt met riet. Ik stel voor het dak snel van een “degelijke dakbedekking” te
voorzien. De Schuilkoepel heeft een diameter van ± 9 meter. Bij de bouw eind
jaren ’30 van het Goffertpark was er een tweede, deze stond in de buurt van het
stadion. Is in de loop der tijd gesloopt. Op die plaats ligt nu een
rotonde.

In mijn kinderjaren was het onder en bij de schuilkoepel
heel spannend, we speelden er krijgertje en verstoppertje. Na de wandeling door
het park kon je, gezeten op de volledig in het rond geplaatste bankjes, je
meegenomen broodjes oppeuzelen en met ‘Exota’ gazeuse limonade je dorst lessen.
In het midden bevond zich een ronde granieten zuil met daar omheen een evenzo
granieten water-opvangbak met centrale afvoer. Aan de zuil – ook in het rond -
een zestal drukkraantjes. Voor zover ik me kan herinneren was het water uit de
kraantjes niet drinkbaar, diende enkel voor handenwassen of verkoeling na de
wandeling.

Schuilkoepel. Foto
2008
.

Rosarium, gezien vanuit de
Schuilkoepel. Foto 2008    -    Exota limonade

De verdwenen Schuilkoepel bij het
Stadion met rieten dak…!
Links de stadion-toren en rechts ervan de
‘achteringang’ van het stadion.

Wandelend via een lieflijk verhard paadje kwam ik bij de Vogelvijver
en Volièregalerij. Daar is me toch het nodige verdwenen, is voor mij een
onbekend gebied geworden, kaalslag heeft er plaats gehad. Door vandalisme,
dierenmishandeling en brandstichting moest alles worden gesloopt, het enige wat
rest is een 8-vormige plas water omlijst door een randje gras. Een voordeel voor
de gemeente: het vraagt nu weinig onderhoud. Alles ziet er schoon en goed
bijgehouden uit.

Foto: Vogelvijver, gezien vanuit de
Bijenstal. Foto 2008.
Rechts de huizen aan de Muntweg ( Kopkant 1 )
Aan
deze zijde liep je langs de Volièregalerij.

Het geheel bestond uit drie
gaasomheiningen:
Een deel voor damherten.
Een deel voor kraanvogels,
pauwen en eenden.
Een speciaal deel, de “Volièregalerij”, voor kippen,
fazanten en duiven.

In mijn vroege kinderjaren was het misschien wel ‘t
mooiste stukje Goffert, wat hebben we daar met rode oortjes veel beleefd en als
kind de natuur ontmoet. Het was er aangenaam verpozen. Rustend op een houten
bankje binnen een besloten van ruwe kiezelkeien gemaakt ‘zithoekje’ kon je
mijmerend je gedachte de vrije loop geven. Ook zeer geliefd bij vrijende
paartjes. In de vijver zwommen eendjes in vele variëteiten. Ik zie mij als
peuter aan de hand van lieve mam tussen de spijlen van het gemeden hekwerk de
eendjes “kwakkwakkwak” voeren. “Mama…, gaan we de eendjes nog voeren…?, ja
Ceesje, we gaan zo…!” De voor een kind indrukwekkende kraanvogels op lange
steltpoten zien voortstappen daarbij klepperend naar elkaar tijdens de
bruidsdans.
De pauwen, waarvan de haan zich mooi maakte voor zijn vrouwtje
door zijn vleugels in rust plots om te toveren tot een regenboog aan kleuren
daarbij een schreeuw gevend ten teken van
“kijk-mij-nu-eens-mooi-wezen..!”
De damherten die je stukjes brood of een
worteltje door het gaas mocht aanreiken. Het kijken in het voorjaar naar een
legioen aan kikkervisjes (‘dikkupkes’ voor ons…) met hun parmantige
dwarrelstaartjes aan de rand van de vijver. Gezien ons huis een kleine 150 meter
van deze vijver verwijderd was hoorde je in de zomeravond zacht kikkergekwaak.
De twee ruwhouten blokhutten aan de kopkanten van vijver deden dienst al
verblijfplaats voor resp. het pluimvee en de damherten. Gekoppeld aan één der
blokhutten ‘n aantal besloten volières waarin diverse soorten kipjes en fazanten
scharrelde en duifjes in het rond vlogen. Dit hele stukje natuur in de creatie
van een ‘minidierentuintje’ is verdwenen. Het schiep vreugde en gezonde spanning
in onze kinderziel.
Zo jammer dat dit alles er niet meer is.

Belendend aan de Vogelvijver de
overdekte Bijenstal waar men uitleg kan krijgen van het bijenleven. Ik had daar
mijn eerste ‘date’ en foto’s uitgewisseld. Het is niks geworden en de kiekjes
gingen verloren. Best mooie plaatjes!

Vogelvijver met Volièregalerij uit mijn
kinderjaren. (Kopkant 2)
Schoorsteenpijp is van de fabriek A.S.W
De
Volièregalerij is gekoppeld aan de achterzijde van linker blokhut.
Linksvoor
het van kiezelkeien gemaakte ‘zithoekje’ aan het water.

Vogelvijver met Volièregalerij uit mijn
kinderjaren. (Kopkant 2)
Rechts, aan het eind van ’t hekwerk het tweede
‘zithoekje’ aan het water.
In het voorste deel liepen de damherten, in het
achterste de kraanvogels en pauwen.
De eendjes zwommen in beide vijvers,
konden in midden onder het gaas door zwemmen.
Links de huizen aan de
Hatertscheveldweg.

Vogelvijver in de winter. (Kopkant
2)

Vogelvijver, gezien vanuit het pad
naar het Halve Maantje. ( Kopkant 2 ) Foto 2008.

Op korte afstand van het eens zo pittoresk
minidierentuintje bracht mijn wandeltocht mij bij het verhoogd gelegen zgn.
Halve Maantje, een soort uitkijkpost in de vorm van een halve maan. Daar ben ik
me de pestpleuris geschrokken, wat een puinhoop, wat een vernieling: dit
idyllische plekje van het Goffertpark dat uitzicht biedt over bijna het gehele
park is niet meer, vernielzucht heeft daar op een verschrikkelijke wijze
toegeslagen. Van de eens zo prachtige gemetselde Bank met daarop het wapen van
Nijmegen restte slechts een berg puin en de bronzen kompastafel op standaard met
de verwijzing naar de diverse onderdelen van het park is onherstelbaar
beschadigd.

De eerste Bank met de nog bronzen
kompastafel. Zo mooi….! Op de Halve Maan.
Aangeboden in 1953 door de
“Verfraaiingsvereniging Nijmegen”. Bouwer: S. Loogman


De eerste Bank met de nog
bronzen kompastafel.

* Op 11 april 2008 zag ik tot mijn
genoegen dat de Bank is herbouwd, wel moest ik constateren dat er alweer een
fikkie gestookt is op de zitting van de bank en de nu stalen kompastafel staat
er verwrongen bij. Wordt mogelijk nog hersteld…?

De eerste Bronzen, mooie Kompastafel
op de Halve Maan.

Achterkant van de herstelde Bank op
de Halve Maan. Foto 2008.

De herstelde Bank op de Halve Maan met
de stalen Kompastafel. Foto 2008.
Links, het “puntdakkapel’ van huize nr.
504 aan de Muntweg net zichtbaar….
De stalen kompastafel is duidelijk
moedwillig krom getrapt. Zinloos dacht ik zo…?

Men zegt wel: ”De jeugd van tegenwoordig
is niet te stuiten.” Wat waren wij in vergelijking met heden toch braaf en
gehoorzaam. Het enige dat je uithaalde:’Pietje Bel en Dik Trom streken’ en met
een katapult steentjes op stalen aanwijsborden schieten, dat gaf een spannende
harde echotik.
In de klas van de Sint Jansschool bij bovenmeester W.A. van
Steen was het rechtop zitten in ‘t tweezits houten bankje met opklapbaar
werkblad waar je met je vingertjes nog wel eens tussen kwam…au…!, en vooral goed
luisteren naar de meester. Na schooltijd direct naar huis…!

Klassenfoto met meester W. A. van
Steen. (1947)
- Ceesje (12), helemaal vooraan met zijn handjes op
elkaar.
- Gestoken in een door mam op haar ‘Singer’ trapnaaimachine vermaakt
Engels uniform.
- Apetrots voelde ik mij erin…!

Uitzicht op vanaf de bank bij Halve
Maan op Grote Speelweide
Het oorspronkelijke Pijnboombos links had een
waterkraantje.

Uitzicht vanaf Halve Maan op de Grote
Speelweide 2008 – Grote speelweide geflankeerd door de twee
Pijnboombossen.

Ben mijn wandeling na het bezoek aan de
Halve Maan vervolgd via De Dijk. Door ons “Dun Diek” genoemd. Het was
daar een unieke gelegenheid tot sleetje rijden. Je startte vanaf de top bij het
halve maantje, snel links de bocht door, in een reuze vaart naar beneden, het
Bruggetje
nemen om bij het laatste ‘stukjeomhoog’ te eindigen, al met al een
afstand van zeker een dikke 60 meter. Wat hebben we dat in de jaren ’40 en ’50,
toen de winter nog echt ‘winters’ was, veel gedaan. Een waar feest was het. Door
de klimaatverandering zal dit niet veel meer voorkomen. Helaas….

De Dijk met ’de bocht’ helemaal
bovenaan. Op de voorgrond ‘Het Bruggetje’.

Het
Bruggetje. Gezien vanaf het Konijnen pad.
Links boven is tussen de struiken
een gedeelte van de zandbak te zien…..!
In de verte de kerktoren van kerk van
de H. Antonius van Padua.

Het Bruggetje, nog zo’n prachtig
aangelegd stukje natuur in de Goffert. Het beeld van het geheel ligt er redelijk
bij. Het water in de Z-vormige vijver is wat vervuild (een gedeelte staat
droog…!), zwerfvuil wordt zo te zien over de reling van het bruggetje gekieperd.
Jammer toch, en waarom…?
In de winter als de vijver bevroren was, mocht er
geschaatst worden, je diende wel uit te kijken wanneer je onder het bruggetje
door kroop/gleed, menig kereltje heeft daar zijn kupke gestoten. De vloer van
het bruggetje is gemaakt van ruwbalken met tussen de balken ruime kieren. Als
opgroeiend kereltje ving ik samen met mijn broertjes tussen de kieren
salamanders en stekelbaarsjes uit de vijver: met een dun regenwurmke aan een
touwtje trachtten we de beestjes in de diepte te verlokken tot bijten. Was
wel verboden …! Je diende met een oog de omgeving in de gaten te houden voor de
komst van de door de gemeente aangestelde ‘geüniformeerde parkwachters’. Een
viertal van deze heren deed per fiets met regelmaat de ronde door het park.
Gezien de vernielingen her en der hebben deze heren – als ze er nu al zijn…? -
oogkleppen op en doen ook aan ‘wegkijken’ zoals vandaag de dag scheer en inslag
is. Mogelijk is het hier een geldkwestie…?
O ja, voor ik het vergeet: door
het hele park staan bankjes in velerlei soorten waar men even een rustpauze kan
inlassen tijdens de wandeling door het (nog….!) prachtige Goffertpark.

Bruggetje vanaf ‘de Dijk’. Foto
2008.
Achter de bomen schemert het Openluchttheater.

Bruggetje in de winter. Gezien vanaf
Konijnenpad – Bruggetje met de Pijnbomenbossen. Gezien vanaf
Konijnenpad.

Het Bruggetje in goede doen. Met
waterlelies.

Aanleg van het Bruggetje jaren ’35 -
’39 – Gezien vanaf Konijnenpad
Rechts, in de verte, de kerktoren van de H.
Antonius van Padua.
Links de schoorsteen van de A.S.W fabriek, rechts
daarvan de ‘Swift’ schoenenfabriek.
Helemaal rechts het oorspronkelijk
Pijnboombos bij het nog aan te leggen Rosarium.

Foto links:Links van het bruggetje ga
je richting de Dijk. Gezien vanaf Konijnenpad.

Foto rechts: De Dijk loopt rechts
omhoog. kopkant 2 De huizen aan de Heydeparkseweg.

De drie huizen staan aan de
Heydeparkseweg. Ervoor loopt het Konijnenpad.
De hoge bomen achter de huizen
zijn de statige beuken aan de Heydeparkseweg.

Gezicht vanaf Halve Maantje op ’t
oorspronkelijke Pijnboombos. Links, hier uit beeld, ligt het tweede bos. Pijl,
gevormd door de twee paadjes, geeft de plaats aan van ‘Het
Bruggetje’.

Wandelend vanaf het Bruggetje
kom je in een stuk oorspronkelijk Pijnboombos. Hier vind je een oerstukje
natuur: hoge dennenbomen waaronder je zittend op een ruw houten bankje tijdens
hete zomerdagen beschutting vinden kunt tegen de felle zonnestralen. Het is daar
ook prachtig boomwisseltje en verstoppertje spelen. Er is een tweede dennenbos
waar in mijn tijd een waterkraantje gelegenheid bood je dorst te lessen. (Zie
bij foto halve maantje)

Na de bevrijding in mei 1945 legerde er
geallieerde troepen in het bos. Het was er versieren van kauwgum en biscuits van
de Tommy’s. De militaire eenheden bleven nog maanden lang hangen in Nijmegen. De
jonge meiden waren idolaat van deze heren en menige keer zag je op stille
plekjes tussen de struiken kleine lichtgrijze ‘plasticachtige zakjes’ aan
boomtakken hangen…? Wisten wij veel…? Je kon deze opblazen tot een ballon…! Men
zegt dat er veel vitamientjes inzitten….! Ziek zijn we er in elk geval niet van
geworden.

Na het vertrek van onze geallieerde
bevrijders bleven veel gebruiksgoederen achter waaronder meubels, vloerkleden en
eetgerei (door de Duitsers achtergelaten spullen van mogelijk Joodse mensen….)
waar buurtbewoners als ‘kemphanen’ op af kwamen.

Vrucht van Pinus of
Pijnboom

Oorspronkelijk Pijnboombos. Gezicht op
de dijk. Het Bruggetje ligt in het dal. Foto 2008.
In dit bos lagen de
Tommy’s een aantal maanden na de bevrijding in mei 1945.

Vanuit het ‘Bruggetje’ een zestig meter
naar boven lopend kom je bij Het Openluchttheater. Het bevat 22.00
zitplaatsen. Alles ziet er behouden uit. Het theater is ruim opgezet. De hoge
ronde buitenmuur van het theater is mede gemaakt van de vele keien groot en
klein welke te voorschijn kwamen tijdens vier jaren graven en wroeten in Moeder
Aarde. Ik zag in het theater als beginnend liefhebber van klassieke muziek de
operette “Im Weissen Rossl” van Ralph Benatzky: 1884-1957. Ik herinner me dat ik
het prachtig en heel indrukwekkend vond. Ook dat de zanger Eddy Cristiani er een
keer optrad en dat ik de volkszanger nog om een handtekening gevraagd heb en
gekregen. Er zijn in de crisisjaren meer openluchttheaters gebouwd, o.a die in
het Zuiderpark in Den Haag en Soest. Voor de aanleg van het stadion moest een
diepe kuil worden gegraven, de daaruit komende grond is gebruikt voor de
ophoging van het theater. Het is een kwestie van ‘het verplaatsen’ van een grote
hap aarde.
In de jaren vijftig en zestig braken er moeilijke tijden aan voor
het theater, haar concurrent was de televisie! Noodgedwongen ging alles op slot.
In begin jaren ’80 keerde het tij enigszins en vonden er diverse uitvoeringen
plaats o.a. trad er op: Peter Faber en Bassie&Adriaan. Helaas was deze
opleving van korte duur, weer zakte de animo terwijl nota bene het theater net
was gerenoveerd. Het theater bleef lang ongebruikt en men dacht er zelfs aan om
het maar tegen de grond te gooien. Door moedige inzet van een drietal
vrijwilligers kwam de opleving: “Drie keer is scheepsrecht”. Toch weer een
tegenslag in 2001; dieven (laffe smeerlappen…!) zagen kans om voor 50.000 euro
aan apparatuur te stelen. De vrijwilligers: “Alles was weg, de lampen,
mengpanelen, geluidsinstallatie, kassa en kluis, de computer, de fax en vele
vele cd’s.”
Men was danig in paniek. Om moedeloos van te worden.

Het openluchttheaterleven in het
Goffertpark loopt nu als een trein. Er is in principe weinig veranderd sinds de
bouw, wel zullen in de loop der geschiedenis de zitplaatsen aangepast zijn. Was
het in ’t verleden zo dat men op het podium in de open lucht het werk deed,
gebeurt dit nu onder een overkapping. Aan de buitenzijde van het theater loopt
een pad dat de ronding volgt van de tribune, het brengt je bij Het
Theehuisje.

Een treurige aanblik op ‘dit bijzondere
pad’ is de aanwezigheid van veel zwerfvuil als:
Flessen, papier, blikjes en
oude kranten. Ik mopperde wat in me zelf….

Openluchttheater met rechts het
‘Kleedhuisje’

Overkapping bij Openluchttheater
-    Trap naar Openluchttheater

Foto links: De Kassa bij het
Openluchttheater, zwaar in verval…, ook al….!
“Er was eens een Kassa bij het
Openluchttheater in het Goffertpark te Nijmegen…”

Foto rechts: Muur bij rondweggetje om
het Openluchttheater. Foto 2008
Rechts crossen vandalen tussen de struiken
door naar beneden richting Konijnpad…!

Konijnenpad gezien vanaf ons huis.
Foto 2008

Annex aan het openluchttheater ‘stond’ een
blokhutachtig Kleedhuisje met rieten dak. Het werd gebruikt door de
artiesten. Het was altijd op slot, heb, zo nieuwsgierig ik was, dit nooit van
binnen gezien, wel heb ik erachter (een prachtig scharrelstekkie was het …)
menig afspraakje gemaakt.
Alweer? Ja, alweer, so what, moedertje Natuur mag
uh.., moet toch haar loop hebben…?

Helaas is dit ‘rustieke huuske’ van de
aardbodem verdwenen, mogelijk in rook opgegaan. Uit welingelichte kringen vernam
ik dat ook hier de vandalen aan’t zijn werk geweest.

Bah bah, ik word hier zo moe en verdrietig
van….

Kleedhuisje

Kleedhuisje. Rechts van het huisje,
net zichtbaar, de trap naar het Openlucht theater.

Foto links: Kleedhuisje met zicht op
het Pijnboombos
Het voorpad gaat naar de rondweggetje om het
Openluchttheater.

Foto rechts: “Er was eens een
Kleedhuisje in het Goffertpark te Nijmegen….!

De Theeschenkerij in volle glorie in
1939.

Na het openluchttheater achter mij gelaten
te hebben verwachtte ik tijdens mijn wandeling door het park De
Theeschenkerij
. Wat schets mijn verbazing: “Het is niet meer, finaal van de
aardbodem verdwenen, niet voor te stellen, wat zijn dat voor een barbaren om dit
unieke gebouw naar god te helpen?” Kijkend naar de foto zoals het ‘in den
beginne opgezet was’ is het toch godgeklaagd dat zoiets verdwenen is? Wat is
hiervan de reden: weer vernielzucht of toch verkeerd management? Ik vermoed
eerder het laatste dan het voorgaande.

Kijkend naar het romantische
plaatje gemaakt in de beginjaren van ‘Het Theehuisje’ zoals wij het noemde, is
het toch verdomde jammer dat het verloren is gegaan, menige bezoeker heeft na
een lange wandeling door het park en niet te vergeten de sportminnende mens die
een bezoek had gebracht aan het Goffertstadion, er rust weten te vinden onder
het genot van een kopje thee met een koekje of anderszins.

‘Het menneke’
op de foto, gekleed in het zwart met hoed, staat met zijn ‘buuk vooruut’ vol
trots te kijken naar het Theehuisje met zijn vele houten klapstoeltjes en
tafeltjes in de tuin en op het dak. Wie is het geweest? Hoe was zijn naam? Was
het de beheerder aangesteld door de gemeente Nijmegen? En het T-Fordje…, was het
de auto waarmee de man gekomen is op die dag..? Tja…., de historie geeft zo haar
raadsels op.

Dit bijzondere gebouw de Theeschenkerij is in 1980 gesloopt.
Wat jammer toch….

* Mogelijk heeft de Tweede Wereldoorlog ook met het
verval te maken…?

Wat ook verdween is, is het kantoortje van de
parkwachters, het stond niet ver van de Theeschenkerij.
De
parkwachters
”: we waren in onze kinderjaren als de dood voor deze heren op
de fiets.
“Ontzag voor het Gezag”, dat was er toen nog…..

De Theeschenkerij nog in goeden doen.
Wat een prachtig bouwwerk was het toch. Zonde zonde….

De Theeschenkerij. De verwaarlozing
neemt een aanvang.

De Theeschenkerij wordt een
stiefkindje….

De Theeschenkerij in heel zwaar
weer….

“Er was eens een Theeschenkerij in het
Goffertpak te Nijmegen…..!” Het T-Fordje staat er weer…!
‘Ons menneke’ drinkt
binnen een koppie thee met op het schoteltje een Mariakaakje.

Het oude Goffertstadion.

Het Stadion ligt verscholen tussen
het vele groen van het park, dat maakt het zo uniek ten opzichte van andere
stadions in Nederland. Als naaste buur van De Theeschenkerij was het in 1939 op
twee na grootst stadion in Nederland. Het kent een rijke geschiedenis. Zes meter
ligt het stadion onder ‘t maaiveld. Het graven van de immens grote kuil kostte
veel bloed, zweet en tranen en werd indertijd “De Bloedkuul” genoemd. In totaal
is aan het stadion vier en een half jaar gewerkt. Het aantal zit/staanplaatsen
bedroeg na de bouw 25.000.
‘De Betonbak’ zoals de Nijmeegse kuip werd
getypeerd is in 1999 gemoderniseerd en aangepast aan de huidige standaard. De
staanplaatsen zijn enkel zitplaatsen geworden, wel zo veilig…! Het aantal
plaatsen is na de verbouwing gekrompen tot 12.500. In begin jaren ’50 werden op
het middenveld ballonnen gevuld met Helium losgelaten. De wielerbaan en
sintelbaan zijn na de renovatie in 1999 verdwenen, zo kwamen de nu overkapte
tribunes dichter bij het voetbalveld van de Nijmeegse voetbalclub NEC. (Nijmegen
Eendracht Club) In 1983 speelde NEC in de Europacup. Er werd gespeeld tegen
Brann Bergen uit Noorwegen en FC. Barcelona. Bij de wedstrijd tegen FC.
Barcelona had men voorshands een voorsprong van 2-0 maar verloor alsnog met
2-3.
Buiten het stadion liggen nog een aantal voetbalvelden van
NEC.

Vijftig jaar geleden, op 15 juni 1958, werd het Kampioenschap van
Nederland in het Goffertstadion gespeeld tussen DOS (Door Oefening Sterk) uit
Utrecht en Sportclub Enschede met Leo Horn als Scheidsrechter. Het was een
bloedhete dag met 30 graden Celsius. Bij DOS speelde de legendarische Tonny van
der Linden mee met in het doel Frans de Munck met de bijnaam ”De zwarte panter”.
Na 90 minuten spelen was de stand nog 0-0. In de verlenging bij de 109de minuut
van de zinderende wedstrijd, maakte Tonny van der Linden voor DOS de winnende
goal. Heel Utrecht stond op z’n kop.

Een groot evenement in het stadion elk
jaar is de Vlaggenparade, het feest aan de vooravond van de
internationale wandeltocht De Vierdaagse. In 2008 voor de 92ste keer. Ook
worden er popconcerten gegeven in het stadion.\

Als jonggezel bezocht ik het
Goffertstadion regelmatig. Met voetbal had ik niet zo veel, mijn interesse ging
meer uit naar wielrennen achter zware motoren. Een bekende ‘gangmaker’ in die
jaren was Noppie Koch uit Utrecht. De combinatie van de gangmaker op zijn zware
extravagante motor met daarachter de wielrenner ziet er wat vreemd uit, licht
komisch. Het stuur van de motorrijder heeft een diepe U-vorm. De gangmaker omvat
de handgrepen alsof hij achter een grasmaaimachine loopt. 

Foto: De gangmaker voor de
wielrenner

Hij heeft tijdens de rit een wat
afwijkende houding: hij staat min of meer gedurende de hele wedstrijd..! Aan de
achterzijde van de motor bevind zich een horizontale draaibare buis waarmee de
renner contact moet zien te houden, als de renner lost dient hij aan te poten en
weer ‘contact‘maken anders is het uit met de pret. Het geluid van de motor
is heel karakteristiek en de lucht van de uitlaatgassen afwijkend. Ik vond het
altijd een lekker luchtje. De wedstrijd duurde zeker een ronde of vijftig. Een
hels lawaai was het als een tiental van deze combi´s hun rondjes draaiden, zeker
als ze vlak voor je langs reden.

Foto: Oude Stadion. Wielrenen achter
zware motoren.

Wanneer je als jong gezel niet voldoende
geld had voor een entreekaartje wachtte je tot de pauze. Altijd waren er wel
mensen die het bij de rust voor gezien hielden en het stadion verlieten. Aan de
uitgang kreeg je – men kon het ook weigeren – het zgn. ‘Sortiekaartje’, een
verkreukt wit papiertje dat je na de rusttijd wederom toegang gaf voor de tweede
helft. De persoon die niet terug keerde keek je eens lief in zijn blauwe ogen om
vervolgens heel beleefd te vragen naar het sortiekaartje. Zo kon je zonder
betalen de tweede helft van het sportevenement bekijken. Vele malen
gedaan.

Goffertstadion nog met staanplaatsen
en race/atletiekbaan.

‘De Bloedkuul’ Aanleg van het Stadion
1935 – 1939.

“De zwoegers” in bloed, zweet en tranen.
Foto 1938
De man op de achterste rij, 2e van links, is de heer A.J.C. van
Uden. De familie A.J.C. van Uden heeft in het landhuis “Heydenpark” gewoond van
1952 tot 1960.

Hoofdgebouw Stadion na de opening in
1939 – Hoofdgebouw Stadion na de verbouwing in 2000

De achteringang van het stadion met
de bekende klok.

Oude Hoofdgebouw Stadion.

Een der uitgangen van het
Goffertstadion.
Het Theehuis met vlag in top. ‘Ons menneke’…, hier zo te
zien in een ‘drollenvangerbroek’.
De oude autobus…! Papa helpt hier zijn
kleine zoontje de stadiontrap af: “Stap… stap…stap…”

Minder leuk voor Ceesje van negen jaar was
de dramatische gebeurtenis op die bewuste dag in het oorlogsjaar 1944. Het is me
altijd is bijgebleven. Het staat zogezegd op mijn netvlies gegrift.

De wedstrijd was voorbij en de
mensen dachten het stadion als vertrouwd via de vele uitgangen te verlaten. Een
groot aantal uitgangen had men voor het einde van de wedstrijd afgesloten zodat
iedereen gedwongen werd de uitgangen te nemen die wel gelegenheid bood om het
stadion te verlaten. Beneden aan de trap wachtte de mannen een onaangename
verrassing. Men kon geen kant op: leden van de SA (Sturm Abteilung, ook wel
Bruinhemden genoemd) hielden een razzia, alle jonge mannen – en dat waren er
heel veel – werden aangehouden en gedwongen in klaar staande vrachtwagens te
stappen. Vreselijke tonelen deden zich voor, er waren mannen bij die hun
verloofde/vrouw/kinderen ter plekke moesten achterlaten in verdriet, angst en
onzekerheid.

Het doel van de wrede bezetter: Deze
mannen inzetten voor de “Arbeitseinsatz” = Tewerkgestelde t.b.v. de
Wapenindustrie in Duitland.
Tegen het einde van de oorlog werkte in
Duitsland ruim 375.000 Nederlandse mannen.

Foto: Een uitgang van het stadion,
beneden wachtte de SA….! Schaduw uit het verleden….

* Het is vandaag de dag wéér
actueel:

“Het hoogste goed in een democratie
is;
De vrijheid van handelen en meningsuiting.
Dat dienen wij
met al
wat in ons is
te bewaken en te koesteren.”

Herbouwde
Goffertstadion in 2000.

De wandeling bracht mij, na het bezoek aan
het stadion, op de Grote Speelweide. Het neemt een groot oppervlak van
het park in. Nieuw voor mij is het pad dat de grote weide nu in tweeën deelt.
Vind ik niet fraai. Zo is het niet opgezet. (zie de luchtfoto van het park uit
1939 na de opening.) In het laatste oorlogsjaar 1945 stonden er op de speelweide
kanonnen opgesteld van de Duitse luchtafweer.

Er wordt goed gebruik gemaakt
van de speelweide: dagjesmensen en hele families picknicken er, doen spelletjes
als voetbal, een hete luchtballon wordt er opgelaten – in mijn tijd gebeurde dat
door Nini Boesman – en megaconcerten worden er gehouden. Er ligt een
skeelerbaan rondom de grote speelweide. Als je deze sport beoefend biedt het een
riante mogelijkheid om een flink baantje midden in de natuur te trekken zonder
overlast van enig verkeer. Hoewel: ik zag een aantal jongelieden op brommers,
dat lijkt me geen goede zaak. “Weren deze Heren” zou ik zeggen, werkt
vernielzucht in de hand zoals bij ‘het rondweggetje’ om het Openluchttheater te
zien is, ze rauzen daar vanaf dit pad dwars door de struiken neerwaarts richting
het Konijnenpad.
* “Parkwachters…?, sta u mannetje/vrouwtje, aanpakken die
handel verdomme…!”

Logo van Nini Boesman. Ballonvaart in
jaren’50

Als jochie van 14 á 15 jaar maakte ik
super vliegers. Als ik met mijn bouw en plakwerk in ons achtertuintje bezig was
keek mijn moeder altijd vol eerbied toe. Op de speelweide kreeg ik de ruimte om
mijn reuze veelal rode vlieger met opgeplakte ogen, neus en mond op te laten.
Vervolgens was het de kunst om mijn speeltje daar hoog in de lucht weer thuis te
brengen. Het was een hele toer om het vliegertouw tijdens mijn loopje naar huis
om de vrij hoge bomen te laveren. Als ik het dan weer eens gered had was mijn
mam net zo trots als ik. Zie mij staan in ons voortuintje met mijn vlieger aan
de hemel. Soms leek het alsof mijn maatje mij prevelend toelachte vanuit de
hoogte: “Goed gedaan jochie..!”

Tegenwoordig worden er zeer regelmatig
heteluchtballonnen opgelaten in het Goffertpark. Op deze twee foto’s is te zien
dat dit vroeger ook wel vanuit het Goffertstadion werd gedaan. Het ging dan niet
om heteluchtballonnen, maar om Heliuymballonnen. Deze foto’s zijn gemaakt
tijdens de Vierdaagsefeesten in 1952 (Foto’s: A. van Voorst)

Heliumballonnen in het stadion tijdens
de Vierdaagse in het jaar 1952. Hier zijn de uitgangen van het stadion te zien,
op de bovenste foto al drie…! Rechts de tribune.


Een heel gedenkwaardige gebeurtenis
vond plaats op dinsdag 22 febr. 1944. Het was een prachtige zonnige dag. In een
van mijn verhalen deed ik hiervan kort verslag. In de oorlogsjaren waren een
groot aantal scholen in Nijmegen geconfisqueerd door de Duitse Weermacht, ook de
Sint Jansschool was verbeurd verklaard. De weg naar vervangende onderwijsruimte
was niet de gebruikelijke looproute. De meest korte liep via de Grote Speelweide
van het Goffertpark. Op die middag op de 22ste februari 1944 ging ik na de
middagpauze samen met mijn een jaar jongere broertje op weg naar de varvangende
school aan de Hazenkampseweg. Op het moment dat we ongeveer in het midden van de
grote Goffertweide liepen hoorden we een hels gebrom in de lucht en met de blik
omhoog zagen we een groot aantal vliegtuigen richting de stad gaan. Vol
bewondering keken we de vliegmachines na en de spanning werd groter toen er
links en rechts van de vliegtuigen kleine zwarte wolkjes plofte. Later begrepen
we dat er vanuit de stad op de vliegtuigen werd geschoten door luchtafweer van
de Duitsers. Net nadat we onze weg wilde vervolgen hoorde we een vreselijk
gedonder vanuit de stad waarvan de echo weerkaatste tegen het ‘oorspronkelijke
Pijnboombos’. Doodsangst overviel ons en in een ren keerden we huiswaarts waar
moeder in alle staten aan de voordeur ons opwachtte. In de kelder bleven we, een
Weesgegroetje biddend, in afwachting naar wat er verder nog zou gaan
gebeuren.

Het zogenoemde
Vergissingbombardement” door Amerikaanse bommenwerpers – men moest op
weg naar de basis een rest bommen kwijt en zag Nijmegen voor een Duitse stad aan
- veroorzaakte 771 slachtoffers in Nijmegen en 57 in Arnhem.

De N.S.B burgemeester van Nijmegen, Marius
van Lokhorst vond het nodig om vanaf het podium in het concertgebouw “De
Vereeniging” luidkeels te roepen: ”Het is een georganiseerde
massasluipmoord
”!

De Grote Speelweide. Links het
oorspronkelijke Pijnboombos; waar op 22 febr. 1944 de ’echo van vallende bommen
in de stad’ op weerkaatste…!

De Skeelerbaan om de Grote
Speelweide.

Ik heb over de gebeurtenis op dinsdag 22
februari 1944 in Nijmegen een gedicht geschreven.
In mijn verhaal “Het
Vossennest” staat het vermeld.

‘De misser’ van dinsdag 22 februari
1944 in Nijmegen. Tijd: 13.28 uur.

In zonnig weer,
via de
Goffertweide
op weg naar school.

Plots vliegtuigen…heel veel
vliegtuigen.
En…’prachtige wolkjes’ door afweergeschut.

Dan een hevig
gedonder vanuit de stad,
waarna een dikke diepzwarte rookpluim
opsteeg.

Schrik in twee jongenskoppies,
met als reactie
rennen
terug naar huis
en vallen
in de armen van een angstige moeder.

In
de kelder dicht bij elkaar.
In spanning afwachten
naar wat (nog) komen
gaat…?

We bleven gevrijwaard,
in de stad heerste de dood.

De
ganse dag bleef de lucht boven Nijmegen donker.

Plein 44 – Het bombardement op 22
febr.1944. Twee Duitse officieren kijken toe….

Een groot deel van de binnenstad werd op
dinsdag 22 febr.1944 weggevaagd. De Grote of Sint-Stevenskerk uit 1273 werd
zwaar beschadigd maar is na de oorlog in volle glorie herrezen. Een klein deel
van de stad werd niet herbouwd, het werd een plein en kreeg de naam: “Plein
44
”.

Bijna ben ik aan
het einde van mijn wandeling door Het Goffertpark .

Er rest nog :

De zandbak, lag naast het Rosarium.
Het was de plek waar we als jonge kinderen veel pret beleefde. Rondom de ruime
zandspeelplaats bevonden zich ruw houten bankjes die je in de rest van het park
ook tegen kwam.

Foto: De plek waar eens de Zandbak was.
Foto 2008
- Je kon de zandbak tweezijdig in lopen.
- Zie bij luchtfoto:
Goffertpark na de opening in 1939 – 1
- In de verte links het
Bruggetje.


En als mamlief ons weer eens een
poosje ‘kwiet’ wilde stuurde ze een stel van haar spruiten onder de begeleiding
van de oudste naar de zandbak op de Goffert. We kregen mee: een ‘pekske brood’
met tussen de kleppers een snee ‘Peiperkoek’, een appel, peer of een paar
prumen, een paar ‘snuupkes‘ en om het ‘dreuge brood’ door je keel te ‘kriegen’
was er de fles tot aan de rand gevuld met Dropwater. “Kom niet te snel terug”,
werd er door ons mam bij weg gaan nog wel eens gezegd. Zo had zij ook even rust.
Tja, dat waren nog eens tijden….!

In de Zandbak. Kinderen van de
Hatertscheveldweg. Drie vosjes….!

De spartelvijver of
Pieren/Kikkerbadje – Het Speeltuintje

De Spartelvijver (in de volksmond
‘t ‘Pierenbadje of Kikkerbadje’) en het Speeltuintje maakte deel uit van
de Goffertboerderij. Om daar in te mogen kostte dat 5 centjes te betalen aan de
Goffertboerderij, dat zal de reden zijn dat wij er niet al te vaak kwamen. Het
werd gebruikt door kinderen van de bezoekers aan de Gofferboerderij. Wel mochten
we in de winter op de Spartelvijver schaatsen. Hebben we heel veel
gedaan.

De Kantine waar men terecht kan voor
een kopje koffie/drankje.
En er is een toilet voor eventuele plasjes doen.
Wat wil een mens nog meer…..

De Kinderboerderij (voorheen
Hertenkamp…!) grenst aan de Goffertboerderij. Het heeft een belangrijke sociale
functie voor de stad Nijmegen en daar buiten. Het is een eldorado voor kinderen
met hun ouders. Je hoort er de eendjes kwaken, ziet varkens knorrend wroeten in
de aarde, levende Nijntjes mag je aaien, en de herten een worteltje geven.
Verder zie je er paarden, geiten, schapen, ganzen, kippen en vast ook hanen:
Kukelekuuu…!

Foto Hertenkamp…! – ‘Kinder -
Boederij’ – De Goffert.

Het Hertenkamp, “Gras maaien/harken ,
wel met de pet op…!”

Oud bestuur, ‘strak in het pak’ van
het Goffertpark. Poserend in het Rosarium. Jaar…? Bij opening….?

De Natuurtuin voor planten en ander
flora. – Het Goffertbad voor een frisse duik.

Het Multiplein voor (roller)skaten in
de ‘halfpipe’ en een veld voor hockey en basketbal.

Wat in de loop der tijd verdween uit het
Gofferpark:

- Het Theehuisje.
- Het Speeltuintje.
- De
Spartelvijver.
- De Zandbak.
- De ‘Volièregalerij en twee Blokhutten’ bij
de Vogelvijver.
- Een Schuilkoepel.
- Het Kleedhuisje bij het
Openluchttheater.
- Het Parkwachterhuisje.
- De kassa bij het
Openluchttheater.

- De zwartwitfoto’s zijn uit: “De ouwe
deus”

Cornelis Nicolaas jr. de Vos
Geboren op donderdag 08 november
1934
Nijmegen.

Adres in 2008:
Julianalaan 9
3761 DA
Soest

Soest, mei 2008
E: iviedhouse@hetnet.nl

Klik hier als u een reactie wilt geven op deze pagina of die van
anderen wilt lezen.

Aanvulling door Cees de Vos,
25-03-2011

Kammende Baadster

Ingang Rosarium in het Goffertpark -
Eigen foto 2008

In de eerste week van april 2010 werd het
kunstwerk ‘Kammende baadster’ van Hermann Hubacher (1885–1976) uit het
Goffertpark gestolen. Middels ruig zaagwerk is dit schitterende bronzen beeld
door proleten van haar sokkel gewerkt. Met opperste verbazing en ingehouden
woede kwamen omwonenden achter deze misselijk makende roof. Her en der in
Nederland worden dergelijke laffe diefstallen gepleegd. Vanaf 1958 tot aan het
voorjaar van 2010 was het kunstwerk aan de rand van ‘de Spiegelvijver’ in het
Rosarium te bezichtigen. Menige wandelaar is vol bewondering even stil blijven
staan bij de ‘Kammende baadster’.

Het jaar 1958 valt binnen de gelukkige
jaren ’50. In die jaren zou geen zinnig mens het in zijn hoofd halen om tot zo
een daad te komen. Waar zou dát toch aan liggen. Aan de tijdgeest…? Met
permissie kies ik dan toch voor de jaren ’50 en ook nog wel voor de jaren
’60.

Foto: Kammende baadster

In het jaar 2008 ben ik nog eens door
het Goffertpark gewandeld en heb voor Noviomagus.nl daar een verslag van gemaakt
met als titel: ‘Wandeling door het Goffertpark’. Ik startte mijn wandeling bij
het Rosarium. De Kammende baadster vond ik zo wandelend op mijn weg. Prachtig
vond ik het kunstwerk en maakte er een aantal foto’s van……

 

In mijn verhaal ‘Wandeling door het
Goffertpark’ noteer ik over de Kammende baadster;“Het Rosarium oogt als in mijn
jeugd, weinig tot niets veranderd, zelfs de bronzen kammende baadster aan de
rand van de vijver staat er nog, en dat in deze tijd…! Mijn profetische
geest…?

Foto:
noviomagus

 

De heer Willem Muijs van ArcadiaNu!
organiseert in 2014 naar aanleiding van het 75 jarig bestaan van het Goffertpark
een Beeldententoonstelling. In verband daarmee wordt – naar wij allen hopen en
wensen….! – het Volkspark de Goffert door de Gemeente van Nijmegen
gerenoveerd/opgeknapt, zodat de “Beeldententoonstelling van Willem Muijs” een
glorieus evenement wordt in dit jubilerende park. (1939–2014)

Indeling van het Goffertpark in
2011

Eigen foto’s 2008.

Op de Beeldententoonstelling mag een
‘Kammende baadster’ niet ontbreken. ArcadiaNU! heeft een kunstenaar bereid
gevonden een nieuw model te maken gemodelleerd naar het kunstwerk uit de jaren
1958-2010. Mocht U persoonlijk interesse hebben om een kleine financiële
bijdrage te leveren aan dit project ga dan naar: www.arcadianu.nl

Al beetjes helpen hierbij….! Bij voorbaat
dank namens: “Een Kammende baadster langszij de spiegelvijver in het
Goffertpark”

Cees de Vos, Soest

You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.